جامعه آتشنشان

استرس گرمايي

كاري از :

محمد علي جانيان

وبلاگ :

www.jalali-hse.blogfa.com

مقدمه

بیشتر کارها نیاز به کار کردن در محیطهای گرم دارند چه در بیرون چه در داخل.کار کردن در گرما و انجام کار فیزیکی سنگین می تواند بر سیستم سرمایشی بدن تاثیر داشته باشد.یک کارگر وقتی که استرس گرمایی را تجربه می کند که بدن قادر نباشد خود را خنک کند.اگر استرس گرمایی در مراحل اولیه شناخته و درمان نشود شرایط خیلی جدی و حتی کشنده ممکن است به طور سریع گسترش یابد.

کارگرانی که احتیاج دارند در محیط گرم کار کنند باید به اندازه کافی آمادگی لازم را برای مقابله با استرس گرمایی داشته باشند.فعالیتهای کاری بیرون اغلب در طول ماههای گرم تابستان افزایش می یابد،مخصوصا ساخت بام،جنگلداری ،مقابله باآتش و جاده سازی .در فعالیتهای کاری داخلی در محیطهای گرم کارگران هم در طول سال با گرما مواجهه دارند.این شامل کارکردن در صنایع خمیر سازی ،کاغذسازی،اتوشویی،نانوایی،ساخت و تولید فولاد،دیگ بخار و کار نزدیک کوره های سیمان .کارگرانی که با محیطهای گرم مواجهه دارند باید ملزم به پیشگیری از استرس گرمایی و شناخت علائم اویه استرس گرمایی در خودشان و کارگران دیگر شوند.

استرس گرمایی می تواند منجر به یک سلسله از مشکلاتی از قبیل جوشهای پوستی ،گیجی وتشنج و بیهوشی شود.نشانه های اولیه ی استرس گرمایی مانند خستگی مفرط خواب آلودگی ،تحریک پذیری،عدم ثبات و تعادل در تصمیم گیری می تواند منجر به حوادث جدی شود.عدم درمان فوری این نشانه ها می تواند سریعا شرایط بحرانی از قبیل تشنج و بیهوشی را گسترش دهد.

استرس گرمایی چیست؟

دمای معمولی بدن بین 36تا38 است.وقتی که این دما از این حد بالاتر رود بدن با آزاد کردن مقداری گرما واکنش نشان می دهد.اما گرمای وارده به بدن بیشتراز حدی باشد که بدن بتواند با دفع گرما دمای خود را کاهش دهد بدن شروع به گرم شدن می کند و شخص به استرس گرمایی نزدیک می گردد.مشکلاتی را که از طریق گرما سلامتی را دچار اختلال می کنند بیماریهای ناشی از گرما گویند.این بیماریها زمانی اتفاق می افتند که شخص مشغول انجام کارفیزیکی سنگین و در محیط گرم و مرطوب است در این صورت

 مقدار زیادی آب همراه بانمک از بدن دفع می گردد.برای جلوگیری از استرس گرمایی تمام کارگران باید تمام منابع ایجاد گرما را بشناسند و بدانند که بدن چگونه گرمای اضافی را از خود دفع می کند.

گرما می تواند از دوطریق به بدن راه یابد:1.می تواند در حین کار گرما ایجاد کند.2.جذب از طریق محیط،هر فعالیت کاری یا در محیطسبب ایجاد گرما شود و گاهی اوقات خودش باعث استرس گرمایی است.

گرما از طریق فعالیت بدن:گرمای تولید شده در کارگر بستگی به حجم کار دارد.

میزان گرمایی از محیط به یدن می رسد(گرمای محیط خارج)بستگی به درجه حرارت هوا و میزان حرکت هوا و انرژی تابشی دارد.تعدادی از مثالهای گرمای تابشی و دستگاههای گرم کننده دیگهای بخار و نور خورشید است.

دفع گرما از بدن:بدن می تواند معمولا از حرارت اضافی رهایی یابداما چگونگی و مقدار آن بستگی به چندین فاکتور دارد.ازجمله دمای هوا،رطوبت،میزان جریان هوا،نوع پوشش،و فاکتورهای فردی .اگر یک یا چند عدد از این فاکتورها کاررابرای بدن شکل می کند در رابطه با رهایی یافتن از گرما بدن به سوی بیماریهای ناشی از گرما پیش می رود.

دفع گرما از بدن:بدن معمولا می تواند گرمای اضافی را آزاد کند،اما مقدار گرمای دفع شده بستگی به چندین فاکتور مانند هوای محیط،دما،رطوبت،جریان هوا،نوع پوشش و عوامل خطر فردی دارد.اگر یک یا چندین از این عوامل باعث مشکل برای ازدست دادن گرمای اضافی شود،ناراحتی های گرمایی ممکن است گسترش یابد.

بدن به دو روش اصلی برای گرمای اضافی دارد،به وسیله افزایش جریان خون به پوست و تعریق

Ø     افزایش جریان خون: جریان خون که در پوست است گرماس اضافی را به سطح پوست می رساند ،وقتی هوا سردتر از پوست است گرما به هوای محیط منتقل می گردد.این فرایند مثال ساده مبادله گرما به وسیله ی هدایت شناخته شده است.با افزایش گرمای اضافی بدن جریان خون نیزافزایش می  یابد.افزایش جریان خون در پوست اغلب باعث قرمز شدن صورت یا ظهور سرخی می گردد.در آب و هوای گرم نواحی سایه می تواند مقدار هوای خنک در مقابل تابش مستقیم آفتاب فراهم کند.کار کردن یا استراحت در نواحی سایه به بدن اجازه می دهدتا گرمای اضافی خود را به وسیله انتقال آن به هوای محیط دفع کند.اگر شخصی احساس گرمای زیادی می کند دوش آب سرد می تواند سرعت سرد شدن را به وسیله ی انتقال گرمای بدن به آب گرم را تقویت کند.

Ø     عرق کردن:وقتی بدن گرم می شود.مقغز به بدن فرمان می دهد که عرق کند،عرق کردن به تنهایی بدن را خنک نمی کند ،عمل خنک کردن وقتی اتفاق می افتد که در حین عرق کردن تبخیر هم از روی پوست صورت می گیرد.در دمای بالاتر از 35درجه سانتی گراد یعنی وقتی هوا گرمتر از پوست است به عنوان موثرترین روش برای خنک کردن بدن اتفاق می افتد.میزان عرق کردن که مشروط به خنک کردن بدن است میزان تبخیررا تعیین می کند بنابراین هر فاکتوری که روی تعریق یا تبخیر عرق تاثیر می گذارد روی توانایی بدن در خنک کردن خودش به وسیله ی عرق کردن نیز تاثیر می گذارد.توانیی فردی کارگران برای عرق کردن می تواند به وسیله ی فاکتور هایی از قبیل عدم تطابق با محیط گرم،داشتن شرایط پوستی که عرق کردن را محدود می کند،استفاده از داروهایی که تعریق را محدود می کند و نیاسامیدن مایعات کافی کاهش یابد.رطوبت پایین و جریان هوای بالا باعث افزایش تبخیر می شوداگرچه رطوبت بالا و برنامه های حفاظتی به طور مشابه تبخیر را کاهش می دهد.اگر چه لباسهای حفاظتی کارگران را از سایر خطرات محافظت می کند نیز می تواند منجر به استرس گرمایی شود.

v     فاکتورهای منحصر به فرد خطر استرس گرمایی:

این موضوع مهم است که بدانیم عوامل خطر رایج که ممکن است شانس پیشرفت استرس گرمایی را در کارگران افزایش دهد حساسیت متفاوت افراد نسبت به گرماست.دو فاکتور که مهم است برای  کارگران در کنترل گرما ،تطابق صحیح و شرایط جسمی مناسب است.با طراحی دقیق تجهیزات می توان ریسک استرس گرمایی را کاهش داد البته با ملاحظه فاکتورهای ذکر شده زیر:

فقدان تطابق:

تناسب بدن برای کار در محیط گرم یک امر واضحی است.یک شخص که به طور منظم در محیط گرم کار می کند ممن است خطر کمتری برای گسترش ناراحتی های گرمایی داشته باشد نسبت به کسی که فاقد این شرایط است.

فقدان ظرایط جسمی مناسب:

افراد دارای شرایط جسمی مناسب عموما توانایی بهتری برای مقابله با استرس گرمایی و کاهش احتمال پیشرفت استرس گرمایی دارند فعالیتهای ورزشی منظم مانند پیاده روی ،دویدن،دوچرخه سواری  و شنا می تواند سطح تناسب فیزیکی افراد را افزایش دهد.

چاقی:

افزایش چربی بدن،ماده عایق بدن را افزایش می دهد که اتلاف گرما را کاهش می دهد.افرا با افزایش وزن ممکن است در حین فعالیت گرمای بیشتری را تولید کنند.

افزایش سن:

کارگران مسن (65-40سال)عموما قادر قادر با تطابق با گرما نمی شوند.در بزرگسالان تنظیم دمای بدن کافی نیست و عرق دیر تر شروع شده و به آهستگی اتفاق می افتد.

وضعیت پزشکی موجود یا رفتار :

به طور کل وضعیت پزشکی و رفتار می تواند توانایی شخص را در تطبیق با استرس گرمایی کاهش دهد.برای مثال مشکلات قلبی در رفتاری مانند کاهش نمک(سدیم)در رژیم غذایی و ضعیف بودن بدن ،توانایی بدن را در خارج کردن گرما بهتر کند.بیماری قلبی می تواند براثر گرما وخیم تر گردد.

شرایط دیگری که ممکن است خطر گرما را افزایش دهد،اختلالاتی شامل دیابت ملیتوس،کیست فیبروتیک و پرکاری تیروئید.اگر تردیدی وجود داشته باشد خواه یک کارگر از لحاظ معاینه پزشکی قادر به کار در محیط گرم یا انجام کار سنگین باشد.

بیماری های مزمن و کوتاه مدت:

بیماریهای تب دار ،اسهال و استفراغ می تواند دلیل بیشتر کاهش مایعات بدن باشد که ممکن است توانایی بدن را در تطبیق با گرما کاهش دهد.کارگانی که احساس خوبی برای کار در گرما ندارند نباید در محیط گرم کار کنند تا زمانی که آنها مجدد احساس بهتری پیدا کنند. کاهش خواب اغلب می تواند خطر استرس گرمایی را افزایش دهد.

بیماریهای مزمن پوستی:

جوشها،درماتیتها،سوختگیهای التیام یافته در حالات دیگر پوست که نواحی بزرگی از سطح پوست را درگیر می کند که ممکن است منجر به کاهش توانایی بدن در تعریق باشد.مشکلات پوستی که ممکن است اغلب زمانی که در مقابل گرما بی حفاظ باشد وخیم تر گردد.

استفاده از دارو:

بعضی از داروها ممکن است سبب ایجاد مشکلاتی شوند برای زمانی که کار کردن در شرایط استرس گرمایی باشد شامل:
داروهای آنتی کولینرژیک

آنتی هیستامینی

آنتی سایکوتیک

Beta blockers

Calcium channel blockers

Cyclic anti depressants

Diuretics

لیتیم

این لیست کاملنست.افرادی که در محیط استرس گرمایی کار می کنند باید در مورد اثرات بالقوه جانبی داروها نسبت به بدنشان مورد بررسی قرار  گیرند.

الکل و داروها:

مصرف الکل کمبود آب را افزایش می دهدو می تواند سبب عادت کردن بدن کارگران به از دست دادن آب در بدنشان شود.بعضی از داروهای تقلبی گرمای بدن را افزایش می دهند و توانایی بدن نسبت به کاهش دمای بدن را کاهش می دهند.

وجود گرمازدگی قبلی:

در کارگرانی که قبلا به گرمازدگی مبتلا شده اند خطر تکرار گرمازدگی افزایش می یابد.کارگران باید علائم نشانه ای گرمازدگی را بدانند مانند عرق کردن بیش از حد،تهوع،سرگیجه .اگر استرس گرمایی شناخته نشود ودر مراحل اولیه معالجه نگردد می تواند اثرات جدی بر روی بدن بگذاردمانند کرامپهای گرمایی ،خستگی گرمایی یا گرمازدگی

کرامپهای گرمایی:کرامپ گرمایی سبب  انقباض های شدید ماهیچه ای می گردد..این بیماری از طریق از دست دادن خیلی زیاد نمک در اثر عرق کردن  که معمولا نتیجه تمرین شدید یا کار فیزیکی در محیط گرم هستند.کرامپهای عضلانی معمولا در ماهیچه های که از حداکثر قدرتشان استفاده می گردد رخ می دهد مانند ماهیچه ای پا و شکم.کرامپها به طور عادی در اواخر روز کاری یا یا بعد از سر شدن ماهیچه ها رخ می دهد(برای مثال زمان دوش گرفتن بعد از کار).تشخیص کرامپهای گرمایی از بیشتر کرامپهای گرمایی معمولی که در حین کار سخت رخ می دهند.کرامپهای معمولی با استراحت و ماساژ درمان می شوند.کرامپ های گرمایی در مقایسه با آن تنها بعد از جایگزینی از دست رفته درمان می شوند.

علائم نشانه های بیماری:

درد ماهیچه ای

تعریق بیش از حد

معالجه:

Ø     جابه جا کردن کارگر به محیط خنک تر ،اگر ممکن است خواباندن کارگر به پشت و خارج کردن یا شل کردن لباسهای تنگ .

Ø     خنک کردن کارگر با اسفنج همراه با آب سرد و باد زدن .باید مراقب بود که اگر در حین باد زدن کارگر شروع به لرزیدن کرد عملیات خنک کردن را متوقف کرد.

Ø     اگر کارگر کاملا هوشیار باشد و تهوع نداشته باشد مایعات دهانی در دسترس آن قرار داد. یا یک محلول آب نمک (یک قاشق چایخوری در نیم لیتر آب)بهترین راه حل است.الکل و نوشیدنی ها ی کافئین دار توصیه نمی شود.

Ø     به طور کلی اگرکار در شرایط گرم ادامه یابد می تواند منجر با خستگی گرمایی شود.این بیماری مهمترین اختلال گرمایی است.اگر یک کارگر دچار کرامپ پیش رونده باشد و همراه با نشانه های خستگی ،ضعف ،سردرد،بیماریهای معده و روده ای و یا اختلال در حالت روانی می باشد پس کارگر ممکن است بزودی به خستگی گرمایی یا گرمازدگی دچار شود.

خستگی گرمایی:

به علت کاهش آب و نمک به صورت هم زمان ناشی می شود و ناشی از عرق کردن زیاد در حین فعالیت بدنی سخت و طولانی می باشد،زمانی که مایع جایگزینی در مقایسهبا مایع از دست رفته کافی نباشد.آن از کرامپ عضلانی خیلی جدی تر است و کارگر تعداد دیگر علائم و نشانه ها را خواهد داشت.

علائم و نشانه ها

Ø     تنفس کم عمق

Ø     افزایش میزان تنفس

Ø     ضربان قلب تندو ضعیف

Ø     رنگ پریدگی،پوست مرطوب

Ø     تعریق

Ø     ضعف،خستگی و سرگیجه

Ø     سردرد و تهوع

Ø     غش کردن

Ø      کرامپ ماهیچه ای

وجود عرق یک یافته مهم است.زیرا آن اغلب تنها راه تمییز دادن خستگی گرمایی از گرمازدگی خطرناک است.اگر معالجه نشود خستگی گرمایی ممکن است  به گرمازدگی منجر شود.کارگران مبتلا شده از خستگی گرمایی باید به کمکهای پزشکی رسانده شوند.

معالجه:

جابجا کردن کارگر به محسط خنک تر ،اگر ممکن باشد خواباندن کارگر به پشت و خارج کردن یا شل کردن لباسهای تنگ.

خنک کردن کارگر با استفاده از اسفنج همراه با آب سرد و باد زدن.اگر در هنگام خنک کردن کارگر شروع به لازیدن کرد عملیات خنک کردن را قطع کنید.

اگر فرد کاملا هوشیار بود و تهوع نداشته باشد ،مایعات دهانی در دسترس آن قرار داده آب میوه،نوشیدنیهای نمک دار بدون کافئین ،محلولهای دهانی دارای نمک در دسترس قرار دهید(یک قاشق چایخوری نمک در نیم لیتر آب)

الکل و نوشیدنیهای کافئین دار توصیه نمی شود.

در بشتر موارد نشانه های بیماران به طور چشم گیری در عرض 30دقیقه بهبود می یابد.این بیماران نیز باید به کمکهای پزشکی انتقال یابد.

سکته گرمایی(گرمازدگی):

زمانی اتفاق می افتد که مانیسم بدن برای از دست دادن گرما از بین می رود.وقتی که دمای مرکزی بدن از 40درجا سانتی گراد بالتر رود این اتفاق رخ می دهد.در این دما سیستم تعریق از بین رفته و بدن در آزاد سازی گرما دچار مشکل می گردد.اگر فرد تحت عملیات پزشکی قرار نگیرد بسیاری از کارهای او بدون هوشیاری لازم صورت می گیرد و باعث مرگ او می شود.

علائم ونشانه ها:
پوست گرم ،خشک و سرخ رنگ می شود

Ø     فقدان تعریق

Ø     کاهش سطح هوشیاری

Ø     آشفتگی و تشنج

Ø     سردرد

Ø     تهوع و استفراغ

Ø     افزایش میزان تنفس

Ø     ضربان نا مرتب قلب

Ø     شوک

Ø     ایست قلبی